پناهندگی: نظام حمایت کانادا در سال ۲۰۲۶.

پناهندگی و اسکان مجدد دو نظام جداگانه‌اند

درخواست پناهندگی را کسی می‌دهد که در کانادا است یا در یکی از مبادی ورودی رسمی وارد می‌شود. اسکان مجدد برای پناهندگانی است که خارج از کانادا هستند و از طریق معرفی یا اسپانسر در خارج انتخاب می‌شوند. اسپانسرشیپ خصوصی پناهنده راهی برای تبدیل ادعای داخل کانادا نیست، و پناهندگی هم مسیر عادی مهاجرت نیست: اداره‌ی مهاجرت هشدار می‌دهد که ادعا باید بر نیاز واقعی به حمایت استوار باشد.

معیار قانونی حمایت

قانون ۲۰۲۶: چه کسی به جلسه‌ی هیئت می‌رسد

1. لایحه‌ی C-12 قانون شده استقانون تقویت نظام مهاجرت و مرزهای کانادا در ۲۶ مارس ۲۰۲۶ تأیید سلطنتی گرفت. این قانون دو بند جدید عدم پذیرش به ماده‌ی ۱۰۱ قانون مهاجرت افزود و به گفته‌ی اداره‌ی مهاجرت، این بندها برای ادعاهای ثبت‌شده از ۳ ژوئن ۲۰۲۵ به بعد اعمال می‌شوند.
2. قاعده‌ی یک‌ساله (بند 101(1)(b.1))اگر ادعا بیش از یک سال پس از نخستین ورود فرد به کانادا بعد از ۲۴ ژوئن ۲۰۲۰ ثبت شود، به هیئت ارجاع نمی‌شود. اگر فرد چند بار وارد شده باشد، یک سال از نخستین ورود پس از آن تاریخ حساب می‌شود، حتی اگر بعداً خارج شده و برگشته باشد.
3. قاعده‌ی ۱۴روزه (بند 101(1)(b.2))کسی که از نقطه‌ای غیر از مبادی رسمی مرز زمینی کانادا و آمریکا وارد شده و بیش از ۱۴ روز بعد ادعا کند، به هیئت ارجاع نمی‌شود. در ۱۴ روز نخست، به جای این قاعده توافق کشور ثالث امن اعمال می‌شود.
4. معافیت کودکان بدون همراهسیاست عمومی موقتی مورخ ۱۹ مه ۲۰۲۶، کسانی را که هنگام ادعا زیر ۱۸ سال بوده‌اند و هیچ والد یا بزرگسال مسئولی در کانادا ندارند، از هر دو قاعده معاف می‌کند. این سیاست برای تصمیم‌هایی که از ۱۹ مه ۲۰۲۶ گرفته می‌شود و تا زمان لغو اعمال می‌شود.
5. دسترسی به ارزیابی خطراداره‌ی مهاجرت می‌گوید افرادی که مشمول قواعد جدید می‌شوند، همچنان می‌توانند پیش از اخراج، وقتی سازمان خدمات مرزی واجد شرایط بودنشان را اعلام کند، از ارزیابی خطر پیش از اخراج (PRRA) استفاده کنند.
6. ادعاهایی که قبلاً ارجاع شده‌اندقانون به افسر اجازه می‌دهد به هیئت اعلام کند ادعایی که در حال رسیدگی است قابل پذیرش نیست، و این اعلام رسیدگی را خاتمه می‌دهد. بنابراین ادعایی که از ۳ ژوئن ۲۰۲۵ به بعد ثبت و پیش از ۲۶ مارس ۲۰۲۶ ارجاع شده، ممکن است همچنان غیرقابل پذیرش شناخته شود. چنین پرونده‌ای باید فوراً بررسی شود.

پیش از آماده کردن ادعا، قابلیت پذیرش را بسنجید

طبق ماده‌ی ۱۰۱ قانون، ادعا در موارد زیر به بخش حمایت از پناهندگان ارجاع نمی‌شود، از جمله:

• فرد از قبل در کانادا حمایت پناهندگی دارد، یا هیئت ادعای قبلی او را رد کرده است؛
• ادعای قبلی در کانادا غیرقابل پذیرش، مسترد یا رهاشده اعلام شده است؛
• فرد در کشوری که اطلاعات مهاجرتی را با کانادا تبادل می‌کند ادعای پناهندگی کرده است؛
• کشور دیگری فرد را پناهنده‌ی کنوانسیون شناخته و او می‌تواند به آنجا برگردد؛
• فرد از طریق مرز زمینی رسمی از آمریکا آمده و هیچ استثنای توافق کشور ثالث امن شامل او نمی‌شود؛
• فرد به دلایل امنیتی، نقض حقوق بشر یا حقوق بین‌الملل، جرم جدی یا جرایم سازمان‌یافته غیرقابل پذیرش است؛
• قاعده‌ی یک‌ساله یا ۱۴روزه شامل حال او می‌شود.

عدم پذیرش با رد ماهوی ادعا فرق دارد: یعنی بخش حمایت از پناهندگان اصلاً به ادعا رسیدگی نمی‌کند. پرونده برای اخراج به سازمان خدمات مرزی می‌رود و آن سازمان واجد شرایط بودن برای ارزیابی خطر را بررسی می‌کند. طبق بند ۳ ماده‌ی ۹۹، کسی که حکم اخراج دارد نمی‌تواند در داخل کانادا ادعای پناهندگی کند.

توافق کشور ثالث امن

قانون C-12 توافق کشور ثالث امن میان کانادا و آمریکا را تغییر نداد. این توافق برای ادعا در مبادی مرز زمینی و برای ادعاهایی اعمال می‌شود که ظرف ۱۴ روز پس از عبور از نقطه‌ای غیر از مبادی رسمی ثبت شوند. این افراد به آمریکا بازگردانده می‌شوند، مگر یکی از استثناهای ماده‌ی 159.5 آیین‌نامه شامل آن‌ها شود. توافق در فرودگاه‌ها و بنادر دریایی اعمال نمی‌شود.

چگونه ادعای پناهندگی کنیم

هر عضو خانواده فرم مبنای ادعای (BOC) و مدارک هویتی خودش را لازم دارد. هر کسی که در تهیه‌ی ادعا کمک می‌کند، با دستمزد یا بدون آن، باید در فرم استفاده از نماینده نام برده شود. هرگز تاریخ نسازید، مدارک هویتی را از بین نبرید و داستان دیگری را کپی نکنید؛ اشتباه‌ها را سریع و شفاف اصلاح کنید.

از ۲۵ مارس ۲۰۲۵، به جای سند قبلی مدعی پناهندگی، سند هویت حمایت از پناهندگان با اعتبار شش ساله صادر می‌شود. اسناد قبلی تا پایان اعتبارشان معتبرند.

فرم مبنای ادعا و مهلت‌های آن

1. تمدید را زود بخواهیددرخواست تمدید باید دست‌کم سه روز کاری پیش از پایان مهلت، همراه با دلیل، به بخش حمایت برسد. اگر دلیل پزشکی باشد، گواهی پزشکی جدید یا توضیح علت نداشتن آن لازم است.
2. از دست دادن مهلت جدی استتأخیر در فرم به جلسه‌ی ویژه‌ی رهاشدگی ادعا می‌انجامد. ادعای رهاشده رسیدگی نمی‌شود، ادعای جدید ممنوع است و معمولاً اخراج در پی دارد.
3. زبان و ترجمهفرم باید به انگلیسی یا فرانسوی باشد. مترجم شفاهی که کمک می‌کند باید اقرارنامه‌ی مترجم را امضا کند. بخش حمایت ترجمه‌ی نرم‌افزاری، اینترنتی یا با هوش مصنوعی را نمی‌پذیرد.
4. تغییر پس از ارسالمطالب افزوده را زیرخط بکشید، مطالب حذف‌شده را خط بزنید، هر صفحه‌ی تغییریافته را تاریخ بزنید و صفحه‌ی اقرار را دوباره امضا کنید.

دستورالعمل هیئت درباره‌ی هوش مصنوعی

دستورالعمل هیئت مهاجرت و پناهندگی درباره‌ی استفاده از هوش مصنوعی در رسیدگی‌ها، در ۱۰ ژوئیه ۲۰۲۶ امضا شد و از ۷ سپتامبر ۲۰۲۶ اجرایی است. این دستورالعمل در هر چهار بخش هیئت و برای طرفین پرونده، نمایندگان و افرادی که خودشان از خود دفاع می‌کنند اعمال می‌شود.

جلسه‌ی رسیدگی بخش حمایت از پناهندگان

1. آنچه عضو هیئت بررسی می‌کندعضو هیئت فرم مبنای ادعا، مدارک، شهادت و اطلاعات کشوری را بررسی می‌کند و ممکن است درباره‌ی هویت، اعتبار اظهارات، حمایت دولت، امکان زندگی در نقطه‌ی دیگری از کشور، موارد محرومیت و تعاریف قانونی سؤال کند.
2. مهلت ارائه‌ی مدارکمدارک باید دست‌کم ۱۰ روز پیش از جلسه به بخش حمایت و طرف دیگر برسد، و مدارکی که در پاسخ به مدارک طرف دیگر است، دست‌کم ۵ روز پیش از جلسه (قاعده‌ی ۳۴). مدارک دیرتر به درخواست ارائه‌ی دیرهنگام نیاز دارد. اطلاعات وضعیت کشور به ۱۰۰ صفحه برای هر کشور محدود است، مگر بخش حمایت اجازه‌ی بیشتر بدهد.
3. ترجمه و ارسالترجمه باید به دست انسان و همراه با اقرارنامه‌ی مترجم باشد. نمایندگان مدارک را از طریق پورتال «پرونده‌ی من» هیئت ارسال می‌کنند.
4. مترجم شفاهیهیئت در صورت نیاز مترجم شفاهی فراهم می‌کند. زبان و گویش دقیق را زود تأیید کنید و هر مشکل ترجمه را بلافاصله مطرح کنید.
5. اطلاعات تماس و حضورهر تغییر نشانی یا تلفن را به هیئت (فرم اعلام اطلاعات تماس)، اداره‌ی مهاجرت و سازمان خدمات مرزی اطلاع دهید. غیبت در جلسه می‌تواند به جلسه‌ی رهاشدگی بینجامد.
6. نماینده‌ی منصوببخش حمایت برای هر فرد زیر ۱۸ سال و هر کسی که توان درک رسیدگی را ندارد، نماینده‌ی منصوب تعیین می‌کند.
7. وکالتداشتن نماینده الزامی نیست اما می‌تواند تفاوت واقعی ایجاد کند. نماینده‌ی دارای دستمزد باید وکیل، سردفتر کبک، پارالیگال دارای مجوز در انتاریو یا مشاور رسمی مهاجرت کانادا (RCIC) باشد. بسته به استان و وضعیت مالی، کمک حقوقی رایگان ممکن است در دسترس باشد.

کار، تحصیل و پوشش درمانی در دوران انتظار

مدعی می‌تواند پیش از تصمیم، با فرم انصراف هیئت، ادعای خود را پس بگیرد. اداره‌ی مهاجرت می‌گوید کسی که انصراف دهد نمی‌تواند دوباره ادعا کند؛ پس پیش از این کار مشورت بگیرید.

پس از تصمیم بخش حمایت از پناهندگان

بخش اعتراض پناهندگی: مهلت‌ها و حق اعتراض

1. شمارش روزهاروزها تقویمی هستند. دلایل کتبی که با پست فرستاده شود، هفت روز پس از ارسال دریافت‌شده تلقی می‌شود.
2. ارسال دیرهنگامبرای مهلت از دست‌رفته باید درخواست تمدید همراه با سوگندنامه یا اقرارنامه‌ی رسمی داد. تمدید خودکار نیست.
3. نحوه‌ی تصمیم‌گیریبخش اعتراض معمولاً بر اساس پرونده‌ی کتبی تصمیم می‌گیرد. مدرک جدید فقط شامل مدرکی است که پس از رد ادعا پدید آمده یا به‌طور معقول در دسترس نبوده است. جلسه فقط در شرایط محدود برگزار می‌شود. لایحه‌ی معترض حداکثر ۳۰ صفحه است اگر یک‌رو تایپ شود (۱۵ صفحه اگر دورو تایپ شود).
4. موارد فاقد حق اعتراضاتباع خارجی تعیین‌شده؛ ادعاهای مسترد یا رهاشده؛ تصمیم‌هایی با قید فاقد مبنای معتبر یا آشکارا بی‌اساس؛ ادعاهایی که بر اساس استثنای توافق کشور ثالث امن در مرز زمینی ارجاع شده‌اند؛ تصمیم درباره‌ی درخواست وزیر برای پایان یا ابطال حمایت؛ و چند مورد قدیمی یا خاص که هیئت فهرست کرده است.

بازبینی قضایی در دادگاه فدرال

در بازبینی قضایی از دادگاه فدرال خواسته می‌شود بررسی کند آیا تصمیم قانونی، منصفانه و معقول بوده است. این رسیدگی دوباره به ادعا نیست. ابتدا دادگاه باید اجازه‌ی رسیدگی بدهد، و هر اعتراض موجود (مانند بخش اعتراض) باید قبلاً استفاده شده باشد.

1. مهلت کوتاهدرخواست اجازه‌ی رسیدگی باید برای تصمیمی که در کانادا گرفته شده ظرف ۱۵ روز، و برای تصمیمی که خارج از کانادا گرفته شده ظرف ۶۰ روز از روز اطلاع ثبت شود (ماده‌ی ۷۲ قانون). قاضی می‌تواند به دلایل خاص مهلت را تمدید کند.
2. اخراجاداره‌ی مهاجرت می‌گوید در مدتی که دادگاه تصمیم بخش اعتراض را بررسی می‌کند، حکم اخراج متوقف است. برای تصمیم بخش حمایت که قابل اعتراض به بخش اعتراض نبوده، حکم اخراج متوقف نیست و ممکن است درخواست جداگانه‌ی توقف اجرا لازم باشد.
3. چه کسی می‌تواند نماینده باشددر دادگاه فدرال، فرد می‌تواند شخصاً از خود دفاع کند یا وکیلی داشته باشد که عضو کانون وکلای یکی از استان‌های کانادا است. مشاوران مهاجرت، از جمله مشاوران رسمی، نمی‌توانند در پرونده‌ی دادگاه نماینده باشند یا مشاوره بدهند، مگر دادگاه در شرایط خاص اجازه دهد.

ارزیابی خطر پیش از اخراج و توقف اخراج

1. فقط پس از ابلاغ سازمان خدمات مرزیفردی در کانادا که حکم اخراج قابل اجرا دارد، فقط وقتی سازمان خدمات مرزی واجد شرایط بودنش را اعلام کند می‌تواند درخواست ارزیابی خطر بدهد.
2. مهلت‌هادرخواست ظرف ۱۵ روز پس از ابلاغ، و توضیحات کتبی ظرف ۱۵ روز دیگر. ابلاغی که با پست فرستاده شود، هفت روز پس از ارسال انجام‌شده تلقی می‌شود.
3. توقف اخراجدرخواستی که در مهلت ۱۵روزه داده شود، اخراج را تا زمان تصمیم متوقف می‌کند. درخواست‌های دیرهنگام و برخی موارد دیگر این توقف را ندارند.
4. ممنوعیت ۱۲ماههمعمولاً تا ۱۲ ماه پس از رد، انصراف یا رهاشدگی ادعای پناهندگی (از تاریخ آخرین تصمیم هیئت یا دادگاه فدرال) یا رد ارزیابی خطر قبلی، نمی‌توان درخواست داد. نخستین تصمیم عدم پذیرش بر اساس قاعده‌ی یک‌ساله یا ۱۴روزه به‌خودی‌خود این ممنوعیت را شروع نمی‌کند.
5. معافیت کشوری از ممنوعیتاداره‌ی مهاجرت اتباع برخی کشورها را برای تصمیم‌های دوره‌ای مشخص از ممنوعیت ۱۲ماهه معاف می‌کند. از جمله ایران (معافیت از ۱۹ دسامبر ۲۰۲۵، برای تصمیم‌های ۲۰ دسامبر ۲۰۲۴ تا ۱۹ دسامبر ۲۰۲۵)، اوگاندا (از ۱۹ ژوئن ۲۰۲۶، برای تصمیم‌های ۲۰ ژوئن ۲۰۲۵ تا ۱۹ ژوئن ۲۰۲۶) و اسرائیل و فلسطین (از ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶، برای تصمیم‌های ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۵ تا ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶). اگر تبعه‌ی ایران هستید و تصمیم بخش حمایت یا بخش اعتراض شما خارج از این بازه است، معافیت ایران شامل شما نمی‌شود. تاریخ تصمیم خود را با فهرست اداره‌ی مهاجرت تطبیق دهید.
6. موارد بدون ارزیابی خطرکسانی که بر اساس توافق کشور ثالث امن غیرقابل پذیرش شده‌اند، افراد مشمول استرداد، و کسانی که از قبل در کانادا تحت حمایت‌اند یا کشور دیگری آن‌ها را پناهنده شناخته، نمی‌توانند از این ارزیابی استفاده کنند. عدم پذیرش جدی، آنچه این ارزیابی می‌تواند بدهد را محدود می‌کند.
7. از کانادا خارج نشویدخروج از کانادا در زمان بررسی، درخواست را خاتمه می‌دهد. نتیجه‌ی مثبت معمولاً فرد را شخص تحت حمایت می‌کند که می‌تواند درخواست اقامت دائم بدهد.

تعویق اداری و تعلیق موقت اخراج

فهرست رسمی را سازمان خدمات مرزی نگه می‌دارد. تعویق یا تعلیق، حکم اخراج را باطل نمی‌کند، وضعیت پناهندگی یا اقامت دائم نمی‌دهد، و کسانی که به دلایل جدی مانند جرم یا امنیت غیرقابل پذیرش‌اند معمولاً از آن بهره نمی‌برند. فهرست زیر با صفحه‌ی سازمان خدمات مرزی (به‌روزشده در ۵ اکتبر ۲۰۲۶) تطبیق داده شده است.

اقامت دائم برای افراد تحت حمایت

پناهندگانی که از خارج اسکان مجدد یافته‌اند، برای اعضای خانواده‌ای که در درخواستشان ذکر شده اما نتوانسته‌اند همراهشان بیایند، پنجره‌ی یک‌ساله‌ی جداگانه‌ای دارند (ماده‌ی ۱۴۱ آیین‌نامه). پذیرش ادعای پناهندگی در داخل کانادا به‌خودی‌خود به این فرایند دسترسی نمی‌دهد.

پایان حمایت، ابطال و خطرهای سفر

اسکان مجدد از خارج کانادا

پرسش‌های پرتکرار

منابع رسمی

• اداره‌ی مهاجرت کانادا: اقدامات جدید قانون C-12 (مارس ۲۰۲۶)
• اداره‌ی مهاجرت کانادا: مقررات پیشنهادی نوسازی فرایند پناهندگی (ژوئن ۲۰۲۶)
• روزنامه‌ی رسمی کانادا، بخش نخست: مقررات پیشنهادی (۲۰ ژوئن ۲۰۲۶)
• اداره‌ی مهاجرت کانادا: درخواست پناهندگی در کانادا (شامل تغییرات ۳ نوامبر ۲۰۲۶)
• اداره‌ی مهاجرت کانادا: شرایط پذیرش ادعا
• اداره‌ی مهاجرت کانادا: درخواست پناهندگی در مرز
• اداره‌ی مهاجرت کانادا: دوران انتظار
• اداره‌ی مهاجرت کانادا: اطلاعات برای ادعاهای غیرقابل پذیرش
• اداره‌ی مهاجرت کانادا: سیاست معافیت کودکان بدون همراه (۱۹ مه ۲۰۲۶)
• اداره‌ی مهاجرت کانادا: سیاست اجازه‌ی کار باز برای ادعاهای غیرقابل پذیرش
• اداره‌ی مهاجرت کانادا: تغییرات برنامه‌ی موقت فدرال سلامت
• وزارت دادگستری: قانون مهاجرت و حمایت از پناهندگان
• وزارت دادگستری: ماده‌ی 159.8 آیین‌نامه (مهلت فرم مبنای ادعا)
• وزارت دادگستری: ماده‌ی 159.91 آیین‌نامه (مهلت اعتراض)
• وزارت دادگستری: مقررات بخش حمایت از پناهندگان
• هیئت مهاجرت و پناهندگی: راهنمای مدعی، فرم مبنای ادعا
• هیئت مهاجرت و پناهندگی: دستورالعمل مسائل رویه‌ای بخش حمایت
• هیئت مهاجرت و پناهندگی: دستورالعمل استفاده از هوش مصنوعی (اجرایی از ۷ سپتامبر ۲۰۲۶)
• هیئت مهاجرت و پناهندگی: ثبت اعتراض پناهندگی
• هیئت مهاجرت و پناهندگی: دستورالعمل تمدید مهلت تکمیل اعتراض
• اداره‌ی مهاجرت کانادا: بازبینی در دادگاه فدرال
• دادگاه فدرال: چه کسی می‌تواند نماینده‌ی شما باشد
• اداره‌ی مهاجرت کانادا: شرایط ارزیابی خطر پیش از اخراج
• اداره‌ی مهاجرت کانادا: دریافت درخواست‌ها و معافیت‌های ممنوعیت ۱۲ماهه
• سازمان خدمات مرزی کانادا: تعویق اداری و تعلیق موقت اخراج
• اداره‌ی مهاجرت کانادا: راهنمای IMM 5205، اقامت دائم افراد تحت حمایت
• اداره‌ی مهاجرت کانادا: فهرست هزینه‌ها
• اداره‌ی مهاجرت کانادا: پناهندگان خارج از کانادا
• اداره‌ی مهاجرت کانادا: تمدید توقف درخواست‌های گروه‌های پنج‌نفره و اسپانسرهای محلی

این صفحه اطلاعات عمومی درباره‌ی قوانین و سیاست‌های مهاجرتی کانادا تا تاریخ بالاست و مشاوره‌ی حقوقی برای وضعیت شما نیست. برنامه‌ها، فرم‌ها و هزینه‌ها مرتب تغییر می‌کنند؛ پیش از ارسال درخواست، منابع رسمی را بررسی کنید.